0

Obezite tedavisinde uygulanan endoskopik işlemler ve cerrahi teknikler toplumda bilinse de, bu müdahalelerin öncesinde ve sonrasında yaşananlar, özellikle de beslenme konusunda yapılacaklar konusunda kafalar biraz karışık. Bu adımları sizler için araştırdık…

Tüm dünyanın ortak sorunu haline gelen obezitenin ciddi sağlık problemlerine yol açarak, yaşam kalitesinin düşürdüğü ve hatta ölümlere neden olduğu bilimsel çalışmalarla ortaya kondu. Fazla kilolar; kalp rahatsızlıklarından yüksek tansiyona, tip 2 diyabetten kansere kadar uzun ve zahmetli hastalıkları beraberinde getiriyor.

Türkiye’de diyet ve egzersize rağmen kilo veremeyen, Vücut Kitle İndeksi (VKİ) 40 ve üzerinde, morbiz obez olarak tanımlanan 2.5 milyon insan var. Uzmanlar, bu bireyler için bariatrik cerrahi seçeneklerini öneriyor. Tüp mide ve gastrik by-pass, en sık uygulanan operasyonlar olmakla birlikte, mide balonu ve mide botoksu gibi mide hacmini küçülten endoskopik işlemler de var.

 

Mide Hacmini Küçülten Endoskopik İşlemler

Bu işlemler, bir kişinin yiyebileceği yiyecek miktarını sınırlamak için yapılan kilo verme prosedürleridir.

  • Mide balonu: Midenize silikon bir balon yerleştirilir, tüketeceğiniz gıdayı sınırlayarak kilo vermenize yardımcı olur. Aynı zamanda tok hissetmenizi sağlar. Uzun vadeli başarısını garanti altına almak için düzenli egzersiz yapmanız gerekir.
  • Mide botoksu: Mide kaslarını geçici olarak bloke etmek için botoks kullanılır. Botoks, gastrik hareketliliğin yavaşlamasına ve kişinin normalden daha hızlı ve daha uzun süre tok kalmasına yardım eder. Yaşam tarzında kalıcı ve sağlıklı değişiklikler yapmak, bu tekniğin başarısını artırır.

 

Bariatrik Cerrahi İşlemler

Bu işlemler, cerrahi dışı kilo verme yöntemlerinin etkili olmadığı obez hastalarda, kalıcı kilo kaybı sağlar.

  • Tüp mide: Midenin boyutunu yüzde 80 oranında azaltır ve bir kerede tüketilecek yiyecek miktarını sınırlar. Besinlerin emiliminin azalmasına neden olmaz. Az miktardaki gıdanın ardından kişi tok hisseder ve bu durum birkaç saat boyunca devam eder. Ayrıca alınan bölümde üretilen açlık hormonu Ghrelin’in salgılanmasının da önüne geçilir.
  • Gastrik By-pass: Bu ameliyat ile mide küçük bir keseye dönüştürülür ve ince bağırsaklara dikilir. Amaç, hem tüketilecek gıda miktarını hem de emilen yağ ve kalori miktarını azaltmaktır.

 

Bariatrik Cerrahi İçin Potansiyel Adaylar

  • VKİ’si 40’tan fazla olanlar
  • İdeal vücut ağırlığından 45 kilo fazla olan erkekler ile 35 kilo fazla olan kadınlar
  • Obezite ile ilişkili tip 2 diyabet, uyku apnesi veya kalp hastalığı gibi sorunları bulunan ve 35 veya daha fazla VKİ ‘si olan kişiler

Bariatrik cerrahi, obezite ile ilişkili bazı sorunların azaltmasına veya ortadan kaldırmasına yardımcı olur:

  • Tip 2 diyabet
  • Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol
  • Uyku apnesi
  • Kardiyolojik rahatsızlıklar

Bazı cerrahi tekniklerin laparoskopik yolla gerçekleştirildiği gerçeğine rağmen, tüm bariatrik operasyonlar büyük ameliyatlar sınıfına girer. Olası riskler ise şunlardır:

  • Enfeksiyon
  • Emboli
  • Zatürre
  • Ülser
  • Safra taşı gelişimi
  • Yiyecekler çiğnenemediğinde tıkanma hissi
  • Mide bulantısı veya kusma
  • Zayıf beslenme

Kilo verme cerrahisi tek başına bir çözüm değildir, ancak beslenme ve egzersiz tavsiyeleriyle yeni bir yaşam tarzı edinen kişilerde kalıcı etkiye sahiptir.

 

İşlem Öncesi Süreç

  • Doktorunuz size prosedürü açıklayacak ve her türlü sorunuza yanıt verecektir.
  • İşlemin gerçekleştirilmesi için bir onay formu imzalamanız istenir, bunu dikkatlice okuyun ve kafanızda netleşmeyen konuları sormayı ihmal etmeyin.
  • Tam bir tıbbi geçmişe ek olarak, fizik muayene yapılır. Çeşitli testlerden geçebilirsiniz.
  • İşlemden önceki gece sekiz saat boyunca hiçbir şey yememeniz ve içmemeniz
  • Herhangi bir ilaca, lateks, iyot, bant veya anestezik maddeye karşı hassasiyetiniz veya alerjiniz varsa doktorunuza bildirin.
  • Aldığınız tüm reçeteli ve reçetesiz ilaçlar, bitkisel takviyeler hakkında bilgi verin.
  • Kanama bozukluğu öykünüz varsa, herhangi bir kan inceltici ya da kanın pıhtılaşmasını etkileyen ilaç kullanıyorsunuz mutlaka doktorunuzla konuşun.

 

Cerrahi Müdahale Sonrası

  • Kilo kaybı ameliyatı genellikle birkaç gün hastanede kalmayı gerektirir. Bu süreçte ağrı kesici ilaç alabilirsiniz.
  • Yataktayken tolere edilebilecek şekilde hareket etmeniz ve yataktan kalkmanız ve gücünüzü arttırdıkça dolaşmanız teşvik edilecektir. Kan pıhtılarının oluşmasını önlemek için ameliyatınızdan hemen sonra hareket etmeniz önemlidir.
  • İlk başta damar yoluyla besleneceksiniz. Üç gün sonra, et suyu veya berrak meyve suyu gibi sıvılara geçilir. Bir ay sonra da katı yiyecekler tüketebilirsiniz.
  • Sindirim sisteminin yeniden inşası nedeniyle kaybedilen besinleri değiştirmek için besin takviyesi almanız gerekir.

 

Evde Uygulanması Gerekenler

  • Cerrahi alanı temiz ve kuru tutmak önemlidir. Doktorunuz size özel banyo talimatları verir.
  • Kesi yeri ve karın kasları, özellikle derin nefes alma, öksürme ve eforla ağrıyabilir. Doktorunuz tarafından önerilen bir ağrı kesici alabilirsiniz. Yalnızca önerilen ilaçları aldığınızdan emin olun.
  • Hastanede önerilen solunum egzersizlerine devam etmelisiniz.
  • Fiziksel aktivitenizi aşamalı olarak artırmanız gerekir. Önceki dayanma seviyenize geri dönmeniz birkaç hafta sürebilir.
  • Birkaç ay boyunca ağır eşyaları kaldırmaktan kaçınmanız istenebilir.
  • Ameliyattan sonraki ilk ay yorgun hissedebilirsiniz.
  • Aşağıdakilerden herhangi birini hissettiğiniz anda doktorunuza haber vermeniz gerekir:
  • Ateş veya titreme
  • Kesi bölgesinden kızarıklık, şişme veya kanama
  • Kesi bölgesi çevresinde artan ağrı

 

Operasyonlar Sonrası Beslenme Kuralları

Bariatrik işlemler sonrasında yeni bir yaşam tarzı ve beslenme düzeni benimsemeniz gerekir. Tıbbi beslenmenin kurallarını uzman bir diyetisyenden öğrenmelisiniz.  

 

 Mide Balonu Müdahalesi

  • İlk üç gün sıvı diyet uygulamak balonun mideye uyum sürecini kolaylaştırırken, susuzluk yaşamamanıza, enerji seviyenizi korumanıza, ağrı, kramp, bulantı ve kusma şikayetlerini azaltmaya yardımcı olur. Önce yudum yudum su içmeye başlarsınız, sonrasında sebze-meyve suları, açık çay, bitki çayları, laktozsuz süt, yoğurt, tanesiz çorbalar, protein destekleri ile sıvı diyetinize devam edersiniz.
  • Günde en az bin 500 ml sıvı tüketmeye özen göstermelisiniz. İçtiğiniz sıvıların çok sıcak veya çok soğuk olmaması ve pipet kullanmadan yudum yudum içilmesi, yanma, ağrı, bulantı, kusma, şişkinlik gibi problemler yaşanmaması açısından önemlidir.
  • 4-10 gün boyunca yumuşak diyet uygulanır. Bu dönemde küçük porsiyonlarla, iyi çiğneyerek,  yavaş yemek yemeyi öğrenmek katı gıdalara geçmenizi kolaylaştırır. Sıvı diyetinize ek, sebze-meyve püreleri, tam tahıllar, yumurta, peynir, kıyma, tavuk, balık, ton balık, hindi iyi pişirilip püre haline getirilmiş şekilde tüketilebilir.
  • 10 günün sonunda herhangi bir problem yaşamadığınız takdirde normal diyete geçiş yapabilirsiniz. Beslenme uzmanınız ile 3- 4 saatten fazla aç kalmayacağınız şekilde günlük en az 4 öğün içeren bir beslenme programı planlanmalıdır. Balon midenizde olduğu süre boyunca gazlı içeceklerden kaçınmalı, günlük yüksek kalorili, şekerli, kremalı, alkollü sıvılar tüketmemeye özen göstermelisiniz.
  • Yemeklerden sonra yavaşça yudum yudum içtiğiniz su balonun yiyeceklere yapışmasını engelleyerek, geğirme şikayetlerini azaltmaya artırmaya yardımcı olacak. Yağda kızartılmış, kavrulmuş yiyecekler yerine fırın, ızgara, haşlama, buharda pişirme yöntemleri ile hazırlanmış yiyecekleri tüketmeye özen göstermeli, sağlıklı yağları günlük beslenmenizde kullanmalısınız.

 

Mide Botoksunun Ardından

  • İşlem sonrası genellikle 3 gün boyunca sıvı beslenme önerilir. Daha sonrasında hasta için kişiselleştirilmiş diyet programı önerilir. Hastanın günde 2 litre su tüketmesi ve en az 40 dakikalık yürüyüş yapması istenilir.

 

Tüp Mide Ameliyatı

  • Vücudun iyileşme ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarına dönmesine yardımcı olan, beş aşamalı bir diyet uygulanır. Hasta sık sık küçük porsiyonlarla beslenir.
  • İlk iki hafta berrak sıvı diyeti yapılır. Bu beslenme şekli; ishal, kabızlık ve susuzluk gibi komplikasyonları önlerken, vücuda iyileşmesi için ihtiyaç duyduğu zamanı sağlar. Protein alımı çok önemlidir. Hızlı kilo kaybına bağlı olarak, herhangi bir kas yıkımı ile karşılaşmamak için günlük en az 60 gr. protein alınmalıdır. Bu süreçte saç dökülmesi, uyku problemi ve yorgunluk gibi şikayetlerle karşılaşılmaması için multi vitamin önerilir.
  • Üçüncü haftada püreye geçilir. Gıdalar mikserden geçirilerek tüketilir. Her gün 60-80 gr protein alınmalı, yeteri miktarda sıvı alımına dikkat edilmeli.
  • Dördüncü haftada yumuşak gıdalar yenir, hasta iyi çiğnemesi ve yavaş yemesi gerektiğini öğrenir. Katı ve sıvı alımının aynı anda olmamasına dikkat edilir.
  • Beşinci haftada katı gıdaya geçilir. Hasta protein ve sebze tüketimine önem vermelidir. Hasta yasak olan yiyecekler hakkında bilinçlendirilir.

 

Gastrik By-pass Sonrası Diyet Planı

  • Diyet planı birkaç aşamadan oluşur. Her aşamanın ne kadar süreceği ve neler tüketebileceğiniz doktorunuz tarafından belirlenir. Porsiyon kontrolü sağlanarak, yaşamınızın geri kalanında nasıl besleneceğiniz belirlenir.
  • İlk birkaç gün, tek seferde sadece birkaç yudum berrak sıvı içebilirsiniz. Bu, midenizin yiyeceklerle gerilmeden iyileşmesine yardımcı olur.
  • Doktorunuz hazır olduğunuza karar verdiğinde ikinci aşamaya geçebilirsiniz. Bu aşama, puding benzeri bir kıvamda olan saflaştırılmış gıdalardan oluşur. Birçok yiyeceği mikserden geçirmeniz gerekir.
  • Baharatlar rahatsız edebilir, bu yüzden tamamen kaçının. Çilek veya kivi gibi çok fazla tohum içeren meyvelerden uzak durun. Ayrıca brokoli ve karnabahar gibi sıvılaştırılmayacak kadar lifli yiyecekleri tüketmeyin.
  • Muhtemelen birkaç hafta boyunca mikserden geçirilmiş yiyeceklerden başka bir şey yiyemeyeceksiniz. Doktorunuz hazır olduğunuza karar verdiğinde, diyetinize yumuşak, çiğnenmesi kolay yiyecekler ekleyecektir.
  • Gastrik by-pass diyetinin dördüncü aşaması, katı gıdanın yeniden tüketilmesini içerir. Ameliyattan yaklaşık iki ay sonra başlar. Besinleri küçük parçalara bölmeniz veya doğramanız gerekir. Büyük miktarda gıda, tıkanmaya neden olabilir. Bir tıkanıklık ağrı, bulantı ve kusmaya yol açabilir.
  • Vitamin ve mineral takviyesi önemlidir. Doktorunuz gerekli bilgileri verecektir.

WhatsApp chat